Fiat UNO 45s
Weet je nog dat de wereld nog niet vergaan was aan crossovers, aan touchscreens, aan auto's die je vertellen dat je te dicht op je voorganger rijdt? Ik wel. En als je wilt begrijpen waarom deze Fiat Uno zo interessant is, moet je eigenlijk eerst even terug naar de Fiat Panda. Die had begin jaren '80 laten zien dat een kleine auto helemaal niet ingewikkeld hoefde te zijn.
Licht, praktisch, slim ingedeeld en betaalbaar. De Panda was de auto voor iedereen. De Uno was vervolgens de logische volgende stap. Waar de Panda het eenvoudige, functionele stadsautootje was, moest de Uno datzelfde idee naar een veel groter publiek brengen: moderner, ruimer, comfortabeler en geschikt voor zowel de Italiaanse binnenstad als de rest van Europa.
En Fiat vroeg daarvoor niemand minder dan Giorgetto Giugiaro, de man die eerder ook de eerste Golf, de DeLorean én de Panda op papier had gezet.
Giugiaro deed iets slims: hij trok de auto hoog op, kort en rechtop, met een enorme glasoppervlakte en een interieur waar je met vijf man in kon zonder dat iemand op schoot hoefde te zitten. Rationeel, ruim, licht en zuinig. Eigenlijk precies wat de Panda zo briljant had gemaakt, maar dan een maat groter en met een veel modernere carrosserie.
De Uno was daarmee geen compleet nieuw idee, maar de volwassen opvolger van de filosofie achter de Panda. En het werkte. In 1984 werd de Fiat Uno uitgeroepen tot Europese Auto van het Jaar. Niet omdat hij de snelste, duurste of meest luxueuze auto was, maar omdat hij precies deed wat een moderne kleine auto moest doen. Net als de Panda daarvoor had gedaan.
De Uno was de auto waarmee Fiat het eenvoudige concept van de Panda volwassen maakte.
Alleen: waar zijn ze gebleven? Denk er nu eens één in. Kun je niet, hè? Precies. Ze zijn allemaal opgelost. Weggeroest, opgestookt door de eerste, tweede en derde eigenaar, gesloopt na een deukje omdat een reparatie meer kostte dan de auto. De Uno was zo alledaags, zo vanzelfsprekend, dat niemand er ooit één bewaarde. En juist dat maakt een gave Uno vandaag bijna onvindbaar.
Iedereen wist destijds dat een Ferrari of een klassieke Alfa misschien ooit bijzonder zou worden. Niemand dacht dat iemand veertig jaar later enthousiast zou worden van een gewone Uno 45.
Goed, terug naar deze. De hier aangeboden Fiat Uno 45s uit 1988, in de kleur Blu Nord, is precies zo'n exemplaar dat door de mazen van de tijd is geglipt. Een 3-deurs FIRE, geleverd in Portugal. De papieren beginnen keurig bij FIAT Auto Portuguesa in Lissabon, met de gratis eerste garantiebeurt uitgevoerd in juli 1988. Daarna volgt een indrukwekkende stapel Portugese oliekaartjes en servicebonnetjes.
Die "OLIO FIAT" en Selènia-kaartjes vertellen een verhaal van decennia zorg: netjes op tijd olie ververst, filters vervangen, versnellingsbak gecontroleerd. Dit is geen barnfind waar je zelf nog een half jaar aan mag sleutelen. Dit is een auto die zijn hele leven serieus is genomen en waarvan juist die kleine, ogenschijnlijk onbelangrijke documenten laten zien hoe trouw hij al die jaren is onderhouden.
De 45s betekent het 903 cc FIRE-blokje, goed voor 44 pk. Nu weet ik wat je denkt. Vierenveertig. Dat is minder dan een moderne bromscooter met een chip eruit. Maar hier komt het mooie: deze auto weegt zo goed als niets, heeft de wendbaarheid van een winkelwagentje op een lege parkeerplaats, en die 44 pk voelt in een auto van dit gewicht verrassend genoeg als genoeg.
Je rijdt geen Uno om records te breken. Je rijdt een Uno om te grijnzen, met het raampje open, in de derde versnelling door een dorp, terwijl iedereen zich afvraagt waar je die vandaan hebt gehaald. Het is precies dat soort auto waarbij snelheid totaal irrelevant wordt en karakter alles overneemt.
Van binnen is het een tijdcapsule van jewelste. De rechtopstaande voorruit, het simpele dashboard, de stoffen bekleding en dat heerlijk onbedorven jaren-'80-Italiaanse gevoel waar geen enkele designer tegenwoordig nog aan durft te beginnen. Geen schermen, geen menu's, geen software-updates en geen waarschuwing die je vertelt dat je misschien even moet stoppen omdat je koffie te heet is.
Gewoon een sleutel, een paar knoppen, een stuur, vier wielen en de weg. Op de originele Michelin 155/70 R13 zomerbanden rolt hij zoals hij bedoeld is: licht, direct en eerlijk.
En misschien is dat wel precies waarom de Uno vandaag interessanter is dan hij ooit is geweest. De Panda krijgt inmiddels terecht veel aandacht als icoon van de eenvoudige Italiaanse auto, maar de Uno was de auto die datzelfde idee vervolgens naar een veel groter publiek bracht. Miljoenen Europeanen reden ermee. Bakkers, studenten, jonge gezinnen, vertegenwoordigers, ouderen, iedereen.
De Uno was geen droomauto en dat was juist zijn kracht. Hij was gewoon de auto die je nodig had. En juist daarom is hij verdwenen. Iedereen jaagt tegenwoordig op de heilige graalachtige Uno Turbo, terwijl de gewone, eerlijke Uno, de auto zoals miljoenen Europeanen hem écht kenden, veel zeldzamer is geworden in gave staat. Dit is de Uno die Fiat bedoeld had: eenvoudig, slim, praktisch en sympathiek.
Wie hem koopt, koopt geen investering waar je rijk van wordt. Je koopt een stukje verdwenen Europa. Een Giugiaro-ontwerp dat de filosofie van de Panda volwassen maakte, met een prijskaartje waar je bij een klassieke Alfa niet eens de bumper voor los krijgt. Een auto die op elk klassiekertreffen meer bekijks trekt dan de zoveelste rode Ferrari, simpelweg omdat bijna niemand er nog één heeft.
Hij is klein, hij is blauw, hij is Portugees, hij is bijna uitgestorven en hij staat hier bij ons in Katwijk op je te wachten. Voor de prijs van een moderne e-bike rijd je in een origineel stukje Italiaanse designgeschiedenis. Ik zou het weten.
Bijzondere kenmerken
-Fiat Uno 45s uit 1988, 3-deurs FIRE-uitvoering
-Logische opvolger van de Fiat Panda binnen het compacte Fiat-concept
-Ontwerp van Giorgetto Giugiaro
-Kleur Blu Nord, solide lak
-999 cc FIRE-motor, 44 pk, handgeschakeld
-Zuinig, licht en verrassend wendbaar
-Uitgebreide Portugese onderhoudshistorie met oliekaartjes vanaf 1988
-Eerste garantiebeurt gedocumenteerd bij FIAT Auto Portuguesa in Lissabon
-Originele stoffen bekleding, sfeervol jaren-'80 interieur
-Michelin 155/70 R13 zomerbanden in goede staat
-Europese Auto van het Jaar 1984
-Zeldzaam geworden in nette, verzorgde staat
-Marge-auto
Tussen een espresso en een nostalgische zucht geschreven,
Volledig inzicht in de papieren waar onze beoordeling op is gebouwd. Carfax-voertuighistorie, onderhoudsdocumentatie en lakdikterapport — pagina voor pagina door te bladeren.
